Τι αλλαγές φέρνει ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε μέχρι τις 4 Ιουνίου από το υπουργείο Εσωτερικών ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, έπειτα από πολύμηνες καθυστερήσεις και προαναγγελίες, ανοίγοντας μια ευρεία συζήτηση για το μέλλον της λειτουργίας δήμων και περιφερειών στη χώρα.
Το νέο νομοθέτημα, που αριθμεί 761 άρθρα, φιλοδοξεί να αποτελέσει το βασικό θεσμικό πλαίσιο της αυτοδιοίκησης για τα επόμενα χρόνια, καθώς συγκεντρώνει, κωδικοποιεί και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες διατάξεις που ίσχυαν μέχρι σήμερα.
Η σημαντικότερη και πιο πολυσυζητημένη αλλαγή αφορά το εκλογικό σύστημα των αυτοδιοικητικών εκλογών. Με τον νέο Κώδικα καταργείται πλήρως ο δεύτερος γύρος εκλογών για δήμους και περιφέρειες, αλλάζοντας ριζικά το μοντέλο ανάδειξης δημάρχων και περιφερειαρχών που ίσχυε επί δεκαετίες. Σύμφωνα με το νέο θεσμικό πλαίσιο, δήμαρχος ή περιφερειάρχης θα εκλέγεται από την πρώτη Κυριακή, εφόσον συγκεντρώσει ποσοστό 42% συν μία ψήφο.
Σε περίπτωση που κανένας συνδυασμός δεν πετύχει το συγκεκριμένο όριο, δεν θα διεξάγεται δεύτερη εκλογική αναμέτρηση. Αντίθετα, θα ενεργοποιείται ένα νέο σύστημα «εναλλακτικής ψήφου», μέσω του οποίου οι πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν και δεύτερο συνδυασμό κατά την ψηφοφορία τους. Οι ψήφοι αυτές θα προσμετρώνται σε δεύτερη καταμέτρηση ώστε να αναδεικνύεται τελικά ο νικητής χωρίς επανάληψη της διαδικασίας στις κάλπες.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το νέο μοντέλο θα περιορίσει το κόστος των εκλογών, θα ενισχύσει τη συμμετοχή και θα αποτρέψει τη μεγάλη αποχή που παρατηρείται συχνά στον δεύτερο γύρο. Ωστόσο, ήδη έχουν διατυπωθεί αντιδράσεις και επιφυλάξεις από αυτοδιοικητικούς και πολιτικά κόμματα.
Επισημαίνεται ότι ο νέος Κώδικας εισάγει μια σειρά παρεμβάσεων που επηρεάζουν συνολικά τη λειτουργία της αυτοδιοίκησης. Συγκεκριμένα, προβλέπεται πενταετής θητεία για δημοτικές και περιφερειακές αρχές, ενώ επιχειρείται σαφέστερος διαχωρισμός αρμοδιοτήτων μεταξύ των δήμων, των περιφερειών και του κεντρικού κράτους, με στόχο, σύμφωνα με το ΥΠΕΣ, η μείωση της γραφειοκρατίας και των αλληλοεπικαλύψεων. Επίσης στο νέο Κώδικα περιλαμβάνονται ρυθμίσεις για ηλεκτρονικές κάλπες, η δυνατότητα διεξαγωγής τοπικών δημοψηφισμάτων, αλλά και αλλαγές στο πλαίσιο υπό το οποίο δήμαρχοι και αιρετοί τίθενται σε αργία.
Στο νομοσχέδιο προβλέπεται, ακόμη, η δυνατότητα χορήγησης επιδομάτων γέννησης από δήμους, ως μέτρο ενίσχυσης της κοινωνικής πολιτικής σε τοπικό επίπεδο.
Αντιδράσεις για το νέο «Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης»
Ιδιαίτερη συζήτηση στους αυτοδιοικητικούς φορείς προκαλεί, τις τελευταίες ημέρες, και η πρόβλεψη του νέου Κώδικα που αφορά στο νέο «Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης», που ήδη χαρακτηρίζεται από αρκετούς ως «δημοτικός ΕΝΦΙΑ», καθώς εκτιμάται ότι θα αποτελέσει πρόσθετο οικονομικό βάρος για πολίτες και επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΕΣ, ο νέος Κώδικας ο οποίος αναμένεται να κατατεθεί προς ψήφιση στη Βουλή εντός του Ιουνίου, θεσπίζει ένα νέο, ενιαίο και ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο που αποτελεί καταλύτη για μια πιο αποτελεσματική, συμμετοχική και ισχυρή τοπική διακυβέρνηση, κλείνοντας μια εκκρεμότητα δεκαετιών για την τοπική αυτοδιοίκηση της χώρας. Ταυτόχρονα, όπως επισημαίνεται, αφορά και στον κάθε πολίτη, καθώς ενισχύει την ενεργή συμμετοχή όλων στις τοπικές υποθέσεις και διευκολύνει την καθημερινή επαφή με τις τοπικές αρχές.
«Μετά από 1,5 χρόνο συστηματικής δουλειάς και συνεργασίας στελεχών του Υπουργείου Εσωτερικών, της αυτοδιοίκησης α’ και β’ βαθμού, αιρετών εκπροσώπων και λειτουργών δημόσιας διοίκησης, έχουμε τη μεγάλη χαρά να παρουσιάζουμε, επίσημα πλέον, τον – για πρώτη φορά – ενιαίο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ευελπιστώ ότι θα αποτελέσει ένα πολύτιμο εργαλείο και πυξίδα για να γυρίσουμε όλοι μαζί μια νέα σελίδα στην ιστορία της τοπικής αυτοδιοίκησης» δήλωσε ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, με αφορμή την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης.
