Ελαιόλαδο: «Χρυσάφι» για να βγει η χρονιά, έως 100% ακριβότερη η λίπανση

Εργατικά, φάρμακα και καύσιμα εξανεμίζουν τα περιθώρια κέρδους

Η «ΥΧ» συνεχίζει την αρθρογραφία για τις εξελίξεις στο κόστος παραγωγής, αναδεικνύοντας συνεχώς νέες πλευρές των επιπτώσεων που έχει επιφέρει η εκτόξευση των τιμών των εφοδίων στον πρωτογενή τομέα. Σε μια προσπάθεια να αποτυπωθεί με μετρήσιμα μεγέθη το ενδεικτικό κόστος της καλλιέργειας για λίπανση, ζιζανιοκτονία και φυτοπροστασία, η «ΥΧ» συνομίλησε με ελαιοπαραγωγούς και εκπροσώπους καταστημάτων γεωργικών εφοδίων.

Σημαντική παράμετρος στην οποία εστίασαν οι αγρότες είναι το κόστος των εργατικών, που εντοπίζουν αύξηση έως 25% σε σχέση με πέρσι. Τα όσα αναφέρονται στο ρεπορτάζ είναι ενδεικτικά της εκτίναξης των δαπανών για την ελαιοκαλλιέργεια, εξέλιξη που δημιουργεί έντονη ανησυχία ενόψει της νέας χρονιάς.

Λιπάσματα: Αύξηση κόστους πάνω από 50 ευρώ/στρέμμα, μόνο για τα βασικά

Χαρακτηριστικά της κατάστασης που επικρατεί στα αγροεφόδια είναι τα όσα μας είπε ο παραγωγός και μέλος της ΕΑΣ Μεσσηνίας, Γιάννης Ζωντανός: «Υπολογίζω ότι η χρήση ενός σύνθετου λιπάσματος, όπως για παράδειγμα το 16-5-8 που περιέχει και κάποια ιχνοστοιχεία, φέτος μου κόστισε 66 ευρώ/στρέμμα αντί για 40 ευρώ/στρέμμα που δαπάνησα πέρσι. Επίσης, εμείς χρησιμοποιούμε και ασβεστούχο αμμωνία.

Φέτος, για τη λίπανση χρειάστηκα 50 ευρώ/στρέμμα, αντί για 27 ευρώ/στρέμμα που δαπάνησα πέρσι. Αυτά τα δύο προϊόντα είναι απαραίτητα για την παραγωγή. Δυστυχώς, είναι δεδομένο ότι αρκετοί συνάδελφοι θα βάλουν λιγότερη ποσότητα, γιατί δεν μπορούν να ξοδέψουν 115 ευρώ ανά στρέμμα μόνο για τα βασικά. Σε αυτά προσθέτουμε και τα εδαφοβελτιωτικά, γιατί εμείς στην περιοχή έχουμε όξινα εδάφη».

Γεωπόνος και ιδιοκτήτης καταστήματος γεωργικών εφοδίων από τη Λαμία (τα στοιχεία του είναι στη διάθεση της «ΥΧ») αναφέρθηκε με παραδείγματα στην αύξηση του κόστους ορισμένων ευρέως χρησιμοποιούμενων λιπασμάτων αυτή την περίοδο: «Οποιοδήποτε προϊόν περιλαμβάνει άζωτο, παρουσιάζει ανατιμήσεις που φτάνουν ακόμα και τo 100% σε σχέση με πέρσι. Ένα λίπασμα που χρησιμοποιούν οι ελαιοπαραγωγοί και θεωρείτο φθηνό είναι το 21-0-0 (θειική αμμωνία).

Πέρσι κόστιζε στον παραγωγό 11 ευρώ το τσουβάλι. Φέτος, πωλείται 22 ευρώ. Ο αγρότης χρειάζεται τρία κιλά από αυτό το λίπασμα για κάθε δέντρο. Αυτό σημαίνει ότι από 0,82 ευρώ/δέντρο που ήταν πέρσι το κόστος λίπανσης φέτος φτάνει το 1,65 ευρώ/δέντρο, δηλαδή διπλασιάστηκε».

Από την πλευρά του, ο Ζαχαρίας Τσιριντάνης, τεχνολόγος γεωπόνος της ΕΑΣ Ρεθύμνου, προσδιόρισε την αύξηση στο κόστος της λίπανσης σε άνω του 65% σε σχέση με πέρσι. «Η κατάσταση για τον ελαιοπαραγωγό είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι οι ανατιμήσεις έγιναν σταδιακά από την άνοιξη του 2021 μέχρι σήμερα.

Μέχρι πέρσι τον χειμώνα, οι τιμές των λιπασμάτων ήταν σε πολύ ικανοποιητικά επίπεδα. Αυτήν τη στιγμή, το κόστος αγοράς αγροεφοδίων έχει ανέβει τόσο πολύ που θα αρχίσει να πέφτει η κατανάλωση στα καταστήματα, καθώς οι παραγωγοί δεν μπορούν να κάνουν εφαρμογές σε τέτοιες τιμές. Να σημειωθεί, βέβαια, ότι η κατάσταση στην εγχώρια αγορά είναι μέρος ενός παγκόσμιου φαινομένου, το οποίο έχει προκληθεί σε μεγάλο βαθμό από την κρίση στην αγορά ενέργειας.

«Σε ό,τι αφορά προϊόντα που χρησιμοποιούν οι καλλιεργητές, στο 11-15-15, το 40κιλο τσουβάλι κοστίζει φέτος 33 ευρώ από 19 που κόστιζε πέρσι, πριν από τις ανατιμήσεις. Η ασβεστούχος νιτρική αμμωνία έχει φτάσει στα 29 ευρώ, από 12,5 ευρώ που κόστιζε πριν. Δεν πρόκειται να παραγγείλουμε πλέον, βρισκόμαστε σε ένα σημείο που ντρέπεσαι να πεις την τιμή στον παραγωγό.

Η θειική αμμωνία από τα 7 ευρώ τα 25 κιλά έχει πάει στα 15 ευρώ. Τα ανωτέρω προϊόντα θεωρούνται “δείκτης” του κόστους λίπανσης. Χονδρικά έχουμε προσδιορίσει ότι το κόστος λίπανσης σε μια φυσιολογική χρονιά φτάνει το 1,5 ευρώ/δέντρο. Αυτήν τη στιγμή, έχουμε ξεπεράσει τα 2,5 ευρώ/δέντρο», σημείωσε.

Εργατικά, φάρμακα και αναλώσιμα εκτοξεύουν τον λογαριασμό

Ο Τάσος Ανέστης καλλιεργεί βιολογικά τους ελαιώνες του στο Κρανίδι Αργολίδας. Όπως ανέφερε στην «ΥΧ», οι ανατιμήσεις στα βιολογικά αγροεφόδια είναι μεν υπαρκτές, αλλά πολύ πιο περιορισμένες σε σχέση με τη συμβατική καλλιέργεια. Εξαίρεση αποτελούν τα χαλκούχα μυκητοκτόνα που χρησιμοποιούνται τόσο στη συμβατική όσο και στη βιολογική ελαιοκαλλιέργεια.

Ο ίδιος στάθηκε στο ζήτημα των εργατών γης που συνεχώς διογκώνεται και, όπως μας είπε, επέφερε σημαντική αύξηση στο κόστος παραγωγής: «Φέτος, για συγκομιδή και τυποποίηση μόνο το κόστος μας έφτασε στα 3,60 ευρώ για κάθε λίτρο παραγόμενου ελαιολάδου. Σε σχέση με πέρσι, η αύξηση αυτή πλησιάζει το 50%. Μεγάλη είναι και η επιβάρυνση λόγω των προβλημάτων που σχετίζονται με τους εργάτες που απασχολούνται στη συγκομιδή και σε άλλες εργασίες.

Είναι γεγονός ότι υπήρξαν λιγότεροι διαθέσιμοι εργάτες, ενώ λόγω της μικρής προσφοράς και της μεγάλης ζήτησης, φθάσαμε να δώσουμε για πρώτη φορά μεροκάματο 60 ευρώ στον επικεφαλής των εργατών και 40 ευρώ στους υπόλοιπους. Μεσοσταθμικά, οι αμοιβές αυξήθηκαν 20% σε σχέση με πέρσι. Εκτός αυτού, οι εργάτες που δεν ήταν Βαλκάνιοι, αλλά Ασιάτες, δεν ήταν το ίδιο αποδοτικοί στη συγκομιδή, γεγονός που μας καθυστέρησε κατά περίπου τρεις εβδομάδες».

Όπως εξήγησε στη συνέχεια ο βιοκαλλιεργητής, η καθυστέρηση στη συγκομιδή μεταφράστηκε σε δυσκολίες στην εφοδιαστική αλυσίδα, αλλά και σε οικονομικές επιπτώσεις: «Υπήρξαν επιπτώσεις στις παραγγελίες, καθώς οι συνεργάτες μας είχαν διαμορφώσει το πλάνο των παραγγελιών τους, με δεδομένο ότι θα είχαν το προϊόν στο ράφι πριν από τα Χριστούγεννα. Αυτό μας επηρέασε και στις διαπραγματεύσεις με τους πελάτες μας, ενώ αυξήθηκε και το ποσοστό που έλαβε ο διανομέας».

Γλυφοσάτη: Βλάπτει τα ζιζάνια, αλλά και την τσέπη

Η ζιζανιοκτονία με χημικές μεθόδους είναι ακόμα μια απαραίτητη διαδικασία για τη συμβατική ελαιοκαλλιέργεια. Όπως μας εξήγησε ο παραγωγός από τη Μεσσηνία, Γιάννης Ζωντανός, στη μεγάλη αύξηση της τιμής της δραστικής ουσίας γλυφοσάτης θα πρέπει να συνυπολογιστούν και τα αυξημένα έξοδα για τα μηχανήματα που πρέπει να περάσουν από το χωράφι (φρέζα, καταστροφέας): «Εκτιμώ ότι το κόστος για την εφαρμογή του ζιζανιοκτόνου έχει ανέβει από τα 2 ευρώ πέρσι στα 4 ευρώ φέτος ανά στρέμμα.

Σε αυτό προσθέτουμε περίπου 5 ευρώ ανά στρέμμα για τη φρέζα και άλλα 5 για τον καταστροφέα, που είναι το κόστος για το πετρέλαιο. Αυτό μας κάνει 14 ευρώ/στρέμμα τη στιγμή που πέρσι χρειαζόμασταν περίπου 8 ευρώ. Να πούμε επίσης και για τα αναλώσιμα, που έχουν γίνει πανάκριβα και ανεβάζουν κατακόρυφα το κόστος συντήρησης του τρακτέρ. Για ένα τρακτέρ, χρειάζεσαι για σέρβις και ανταλλακτικά 1.500 ευρώ τον χρόνο, τη στιγμή που πέρυσι ήθελες περίπου 1.000 ευρώ».

Στη συνέχεια, απευθυνθήκαμε σε ιδιοκτήτη καταστήματος εφοδίων από τη Δυτική Ελλάδα, που θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. Αναφορικά με δημοφιλές ζιζανιοκτόνο που έχει ως δραστική ουσία τη γλυφοσάτη, τα όσα είπε επιβεβαιώνουν τα πρόσφατα ρεπορτάζ της «ΥΧ» για τις απαγορευτικές τιμές, στις οποίες αγοράζουν οι αγρότες: «Αν μιλάμε για γενόσημο, το λίτρο κοστίζει από 11 έως 14 ευρώ. Εάν ο παραγωγός θέλει το αυθεντικό προϊόν που όλοι γνωρίζουμε, θα πρέπει να πληρώσει από 16 έως 20 ευρώ. Το 15λιτρο του αυθεντικού προϊόντος ο αγρότης το αγοράζει στα 200 ευρώ, ενώ πέρσι μπορούσες να βρεις 20λιτρο κάτω από 90 ευρώ».

Στα ύψη και τα χαλκούχα

Ένα φυτοπροστατευτικό που χρησιμοποιείται ευρέως από τους παραγωγούς ως μυκητοκτόνο είναι και ο βορδιγάλειος πολτός. Σύμφωνα με γεωπόνο από τη Λαμία, «οι παραγωγοί τον χρησιμοποιούν κατά κανόνα τον χειμώνα. Από 70 ευρώ που πουλούσαμε πέρσι στον αγρότη το 20κιλο, φέτος πουλάμε στα 95 ευρώ». Ο οξυχλωριούχος χαλκός, επίσης, είναι ένα προϊόν που αναζητούν πολλοί αγρότες. Σύμφωνα με στοιχεία από την ΕΑΣ Στυλίδας, πεντόκιλη συσκευασία (τύπου 50%) πουλιόταν 38 ευρώ και φέτος έφτασε τα 52 ευρώ με συνεχή αυξητική τάση τιμής.

Οι λύσεις που προτείνουν οι συνεταιρισμοί

Στο θέμα του ιδιαίτερα αυξημένου κόστους των εφοδίων τοποθετήθηκε ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της ΕΑΣ Μεσσηνίας, Γιάννης Πάζιος: «Ως συνεταιρισμός, προσπαθούμε να στηρίξουμε τους αγρότες με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, διαθέτουμε γνωστό ζιζανιοκτόνο με βάση τη γλυφοσάτη σε τιμή 25% μειωμένη σε σχέση με τα δεδομένα της αγοράς.

Από εκεί και πέρα, θεωρούμε ότι μια διέξοδος είναι η χρήση ορισμένων σύνθετων λιπασμάτων, όπως για παράδειγμα το 20-9-16 και το 21-6-20, που μπορούν να καλύψουν σε ικανοποιητικό βαθμό τις ανάγκες της ελαιοκαλλιέργειας.

Ο συνεταιρισμός μας διαθέτει τα προϊόντα αυτά σε τιμές κοντά στις περσινές που είναι αρκετά προσιτές για τον παραγωγό. Μια κίνηση που θα είχε νόημα από την πολιτεία θα ήταν η θέσπιση ενός παρατηρητηρίου τιμών, όπως γίνεται για παράδειγμα με την τιμή των καυσίμων».

Διαφορετική είναι η προσέγγιση του γεωπόνου της ΕΑΣ Ρεθύμνου, Ζαχαρία Τσιριντάνη: «Εμείς θεωρούμε ότι ο παραγωγός μπορεί να στραφεί στη χρήση μεμονωμένων στοιχείων, δηλαδή απλών λιπασμάτων και όχι σύνθετων, που απαιτούν από δύο έως τρεις εφαρμογές. Από εκεί και πέρα, θεωρώ ότι είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι με την υφιστάμενη κατάσταση στα χημικά λιπάσματα, των οποίων οι τιμές επηρεάζονται από οικονομικές εξελίξεις, οι παραγωγοί θα είναι καλό να επανεξετάσουν την επιστροφή σε παραδοσιακές, φιλικές προς το περιβάλλον μεθόδους λίπανσης.

Βεβαίως, οι καιροί είναι δύσκολοι και οι αγρότες εξαρτώνται για να ζήσουν από μια καλή χρονιά, γεγονός που συνδέεται άμεσα με την ευκολία που προσφέρουν τα χημικά λιπάσματα. Εάν, όμως, η κατάσταση αυτή συνεχιστεί, πλέον μέθοδοι που θεωρούνταν από τους παραγωγούς ασύμφορες θα είναι πιο βιώσιμες οικονομικά σε σύγκριση με το κόστος των λιπασμάτων, ιδιαίτερα αν οι τιμές τους διατηρηθούν στα σημερινά επίπεδα».