Γιατί ο κλάδος των πουλερικών χρειάζεται μια παγκόσμια συμφωνία για την αντιμετώπιση της γρίπης των πτηνών

Η γρίπη των πτηνών υψηλής παθογονικότητας (HPAI) έχει εξελιχθεί σε μια διαρθρωτική παγκόσμια πρόκληση για τον κλάδο των πουλερικών, με ολοένα και σοβαρότερες επιπτώσεις στην υγεία των ζώων, στη βιωσιμότητα του κλάδου και στο διεθνές εμπόριο. Ο κλάδος οφείλει να αξιοποιήσει διεθνείς πλατφόρμες, όπως το International Poultry Council, προκειμένου να διαμορφώσει συντονισμένες λύσεις που θα διασφαλίζουν την ανθεκτικότητά του.

Ο εμβολιασμός, ειδικότερα, θα πρέπει να αναγνωριστεί ως σημαντικό εργαλείο, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου συνόλου μέτρων ελέγχου των ζωονόσων. Ωστόσο, η αποτελεσματική αξιοποίησή του προϋποθέτει συλλογική διεθνή στήριξη, ώστε να αποφεύγονται αδικαιολόγητα εμπόδια στο εμπόριο.

Η γρίπη των πτηνών υψηλής παθογονικότητας έχει πλέον καταστεί η καθοριστική πρόκληση για την υγεία των ζώων στον κλάδο μας. Εκείνο που στο παρελθόν αντιμετωπιζόταν ως μια σειρά ατυχών και τοπικών κρουσμάτων, έχει εξελιχθεί σε μια διαρκή και επαναλαμβανόμενη απειλή για την παραγωγή, το εμπόριο και την εμπιστοσύνη του κοινού.

Τους τελευταίους μήνες διατυπώνονται εκ νέου εκκλήσεις για τη χαλάρωση των εμπορικών περιορισμών που συνδέονται με τη HPAI. Το επιχείρημα είναι γνωστό και, σε μεγάλο βαθμό, βάσιμο. Το κρέας των πουλερικών που έχει ελεγχθεί και μαγειρευτεί σωστά αποτελεί αμελητέα οδό μετάδοσης του ιού και, ως εκ τούτου, οι εμπορικοί κανόνες θα πρέπει να βασίζονται στην επιστημονική γνώση και όχι στον φόβο.

Ως Ευρωπαϊκή Ένωση Πουλερικών και Αυγών (AVEC), εκπροσωπώντας τον ευρωπαϊκό κλάδο των πουλερικών, κατανοούμε αυτή τη λογική. Είμαστε και εμείς εξαγωγείς και γνωρίζουμε πόσο αποσταθεροποιητικές μπορεί να είναι οι αδικαιολόγητες απαγορεύσεις και οι υπερβολικά αυστηροί όροι εισαγωγής. Ωστόσο, εάν η συζήτηση περιοριστεί αποκλειστικά στη χαλάρωση των εμπορικών περιορισμών, διατρέχουμε τον κίνδυνο να χάσουμε τη συνολική εικόνα — και τη μεγαλύτερη ευκαιρία. Η HPAI δεν αποτελεί απλώς ένα εμπορικό ζήτημα· συνιστά μια μακροπρόθεσμη, διαρθρωτική πρόκληση για την υγεία των ζώων, τη βιωσιμότητα και την αξιοπιστία του κλάδου μας.

Εμβολιασμός: ένα σημαντικό εργαλείο που απαιτεί συλλογική στήριξη

Ο εμβολιασμός κατά της HPAI δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως η μοναδική λύση. Η βιοασφάλεια, η επιτήρηση, η έγκαιρη ανίχνευση, η ταχεία αντίδραση και οι υπεύθυνοι εμπορικοί κανόνες θα παραμείνουν βασικοί πυλώνες ελέγχου της νόσου. Ο εμβολιασμός αποτελεί ένα εργαλείο ανάμεσα σε άλλα, αλλά τα δυνητικά του οφέλη δεν μπορούν να αξιοποιηθούν πλήρως χωρίς συλλογική διεθνή υποστήριξη.

Σήμερα, πολλές χώρες παραγωγής πουλερικών βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα δύσκολο δίλημμα: Η στροφή προς τον εμβολιασμό μπορεί να δημιουργήσει αβεβαιότητα όσον αφορά την πρόσβαση στις αγορές, εάν οι εμπορικοί εταίροι δεν είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν προϊόντα από εμβολιασμένα σμήνη, ακόμη και όταν αυτά συμμορφώνονται πλήρως με επιστημονικά τεκμηριωμένα πρότυπα και τις κατευθυντήριες γραμμές του WOAH (Διεθνής Οργάνωση Υγείας των Ζώων). Αυτός ο κίνδυνος επιβραδύνει, δικαιολογημένα, τις πολιτικές και τεχνικές αποφάσεις, ακόμη και όταν η επιδημιολογική κατάσταση θα δικαιολογούσε ευρύτερη χρήση του εμβολιασμού.

Το αποτέλεσμα είναι ένας κόσμος όπου:

• Η HPAI συνεχίζει να κυκλοφορεί σε υψηλά επίπεδα,
• εκατομμύρια πτηνά θανατώνονται κάθε χρόνο,
• επιβάλλονται τεράστια οικονομικά και ψυχολογικά κόστη στους παραγωγούς,
• οι ανησυχίες για τη δημόσια υγεία δεν εξαλείφονται ποτέ πλήρως
• και το αποτύπωμα βιωσιμότητας του κλάδου υπονομεύεται από επαναλαμβανόμενες εκστρατείες μαζικής θανάτωσης και σπατάλης πόρων.

Εάν περιορίσουμε τις φιλοδοξίες μας στην απλή προσαρμογή των εμπορικών κανόνων, χωρίς να αντιμετωπίσουμε τη συνολική δυναμική, ενδέχεται να μειώσουμε κάποιες άμεσες τριβές στο εμπόριο, αλλά θα συνεχίσουμε να διαχειριζόμαστε τις συνέπειες μιας νόσου, που παραμένει δομικά ενσωματωμένη στην παγκόσμια παραγωγή πουλερικών.

Πέρα από τις εμπορικές αντιπαραθέσεις: προς μια συντονισμένη διεθνή προσέγγιση

Απαιτείται, λοιπόν, ένα διαφορετικό είδος ηγεσίας. Μια προσέγγιση που δεν περιορίζεται στον επόμενο έλεγχο ή στο επόμενο κλείσιμο αγοράς, αλλά θέτει το ερώτημα πώς επιθυμούμε να διαχειριζόμαστε τη HPAI σε ορίζοντα 5 έως 10 ετών. Μια εποικοδομητική πορεία θα ήταν η διαμόρφωση, σε διεθνές επίπεδο, ενός κοινού πλαισίου, στο οποίο ο εμβολιασμός θα αναγνωρίζεται ως κανονικό και θεμιτό εργαλείο ελέγχου της νόσου, με σταδιακή εφαρμογή, κατάλληλες δικλίδες ασφαλείας και πλήρη διαφάνεια.

Μια τέτοια προσέγγιση δεν σημαίνει μαζικό εμβολιασμό όλων των πτηνών άμεσα. Θα μπορούσε ρεαλιστικά να βασιστεί σε:

• Στοχευμένο εμβολιασμό στα συστήματα υψηλότερου κινδύνου (όπως πάπιες, γαλοπούλες, ωοπαραγωγές όρνιθες και αγορές ζώντων πουλερικών),
• συμφωνημένα πρωτόκολλα επιτήρησης και αξιόπιστες στρατηγικές DIVA για τη διάκριση μολυσμένων και εμβολιασμένων ζώων,
• διαφανή ανταλλαγή δεδομένων και παρακολούθηση μεταξύ χωρών,
• σαφή ευθυγράμμιση με τα πρότυπα του WOAH και διάλογο με τον ΠΟΕ ώστε τα προϊόντα από εμβολιασμένα σμήνη να μην υπόκεινται σε αδικαιολόγητους περιορισμούς.

Το κρίσιμο σημείο δεν είναι ο εμβολιασμός να καταστεί υποχρεωτικός, αλλά να αποκτήσει συλλογική στήριξη και διεθνή αξιοπιστία, ώστε οι χώρες που τον επιλέγουν για βάσιμους λόγους υγείας των ζώων να μη τιμωρούνται εμπορικά.

Ο στρατηγικός ρόλος των διεθνών φόρουμ

Σε αυτό το πλαίσιο, οι διεθνείς κλαδικές πλατφόρμες διαδραματίζουν καίριο ρόλο. Το International Poultry Council, σε συνεργασία με άλλους οργανισμούς, όπως η World Egg Organization, συγκεντρώνει ηγετικά στελέχη από όλες τις μεγάλες παραγωγικές περιοχές. Αυτά τα φόρουμ μπορούν να μεταφέρουν τη συζήτηση πέρα από τα εθνικά συμφέροντα και να διαμορφώσουν ένα κοινό στρατηγικό όραμα.

Μεταξύ άλλων, μπορούν να:

• Διευκολύνουν έναν δομημένο παγκόσμιο διάλογο για τις στρατηγικές εμβολιασμού,
• προωθήσουν σύγκλιση σε πρακτικές επιτήρησης, πιστοποίησης και διαφάνειας,
• ενισχύσουν την ευθυγράμμιση με τα πρότυπα του WOAH και τη συνεργασία με διεθνείς θεσμούς,
• υποστηρίξουν πιλοτικά προγράμματα και ανταλλαγή δεδομένων,
• εκφράσουν μια ενιαία φωνή του κλάδου υπέρ της επιστημονικά τεκμηριωμένης αποδοχής προϊόντων από εμβολιασμένους πληθυσμούς.

Σαφές μήνυμα προς την καινοτομία και τις επενδύσεις

Μια πιο συντονισμένη διεθνής προσέγγιση στον εμβολιασμό θα έστελνε, επίσης, ισχυρό μήνυμα προς τις φαρμακευτικές και βιοτεχνολογικές εταιρείες. Σήμερα, οι κατασκευαστές εμβολίων αντιμετωπίζουν ένα κατακερματισμένο περιβάλλον, με διαφορετικές εθνικές στρατηγικές και αβέβαια πολιτικά σήματα. Αντίθετα, η σύγκλιση των μεγάλων παραγωγικών περιοχών γύρω από την αναγνώριση του εμβολιασμού ως βασικού πυλώνα ελέγχου της HPAI θα ενθάρρυνε επενδύσεις, καινοτομία και ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα οικονομικά συμφέροντα. Αφορά και την υπεύθυνη στάση του κλάδου απέναντι:

• Στην υγεία και ευζωία των ζώων,
• τη δημόσια υγεία,
• τη βιωσιμότητα και την αποφυγή σπατάλης πόρων
• και τη διατροφική ασφάλεια.

Έκκληση για κοινή ευθύνη και εποικοδομητική ηγεσία

Ως AVEC, είμαστε έτοιμοι να συμμετάσχουμε εποικοδομητικά σε αυτή τη διεθνή προσπάθεια. Δεν ισχυριζόμαστε ότι διαθέτουμε όλες τις τεχνικές απαντήσεις, ούτε υποτιμούμε τις δυσκολίες εναρμόνισης διαφορετικών ρυθμιστικών πλαισίων. Είμαστε, όμως, πεπεισμένοι ότι τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα του κλάδου εξυπηρετούνται καλύτερα μέσω ισχυρότερης διεθνούς συνεργασίας και υπεύθυνης χρήσης του εμβολιασμού, παρά μέσα από έναν ατέρμονο κύκλο επιδημιών, έκτακτων μέτρων και εμπορικών συγκρούσεων.

του Gert Jan Oplaat President of European Poultry and Egg Association (AVEC)