Ηλεκτρονική σήμανση ζώων: Προϋπόθεση για τους «βόλους» η διαλειτουργική βάση δεδομένων

Η ηλεκτρονική σήμανση των ζώων με τη χρήση ειδικών βόλων επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο της δημόσιας συζήτησης, καθώς η ανάγκη για διαφάνεια στη διαχείριση των αγροτικών ενισχύσεων και η συμμόρφωση με τις κατευθύνσεις της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) καθίστανται ολοένα και πιο επιτακτικές. Πρόκειται για ένα μέτρο που, αν και τεχνολογικά ώριμο, παραμένει πολιτικά και διοικητικά απαιτητικό. Να σημειώσουμε ότι το ζήτημα «ενώτια ή βόλοι» είχε προκύψει ξανά πριν από 10-15 χρόνια, αλλά τελικά η Ελλάδα επέλεξε τα ενώτια.

Καταγραφή

Η καταγραφή των ζώων με τα ενώτια είναι γεγονός ότι απέτυχε, με αποτέλεσμα να μη γνωρίζουμε ακόμα τον ακριβή αριθμό του ζωικού κεφαλαίου της χώρας μας. Η ηλεκτρονική σήμανση μέσω βόλων βασίζεται σε σύγχρονη τεχνολογία, χωρίς να δημιουργεί προβλήματα στα ζώα, και εφαρμόζεται κυρίως στα μηρυκαστικά. Ο βόλος τοποθετείται στο στομάχι του ζώου μερικές εβδομάδες μετά τη γέννηση του και εκπέμπει έναν μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης, ο οποίος μπορεί να αναγνωστεί από ειδικές φορητές συσκευές. Σε αντίθεση με τα ενώτια, δεν αφαιρείται, δεν χάνεται και δεν αλλοιώνεται εύκολα, γεγονός που τον καθιστά ιδιαίτερα αξιόπιστο εργαλείο για τους ελέγχους.

Το ζήτημα επανέφερε την Παρασκευή 23 Ιανουαρίου, από το βήμα της Βουλής, και ο υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Χρήστος Κέλλας: «Η πληρωμή της φετινής χρονιάς είναι μια υβριδική πληρωμή, καθώς από την επόμενη χρονιά θα τοποθετηθούν στα ζώα ηλεκτρονικοί βόλοι, οπότε θα έχουμε άμεση και ταυτόχρονη καταγραφή. Θα ξέρουμε πόσα ζώα είναι ακριβώς».

Σε εθνικό επίπεδο, η χρήση ηλεκτρονικών μέσων ταυτοποίησης συνδέεται άμεσα με τις βασικές αρχές της νέας ΚΑΠ: ιχνηλασιμότητα, λογοδοσία και στοχευμένη στήριξη. Τα Εθνικά Στρατηγικά Σχέδια που έχουν καταθέσει τα κράτη-μέλη προβλέπουν αυξημένες υποχρεώσεις ελέγχου, όχι μόνο για την καταβολή των ενισχύσεων, αλλά και για την τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων τους. Σε αυτό το πλαίσιο, η ακριβής καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου δεν αποτελεί απλώς διοικητική απαίτηση, αλλά προϋπόθεση αξιοπιστίας ολόκληρου του συστήματος.

Για τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, η ηλεκτρονική σήμανση προσφέρει ένα κρίσιμο πλεονέκτημα: τη δυνατότητα άμεσης και αντικειμενικής διασταύρωσης στοιχείων. Οι επιτόπιοι έλεγχοι γίνονται ταχύτεροι, μειώνεται η εξάρτηση από χειρόγραφες καταστάσεις και περιορίζεται δραστικά το περιθώριο εικονικών δηλώσεων. Φαινόμενα όπως τα «ανύπαρκτα ζώα», οι πολλαπλές δηλώσεις ή η τεχνητή διόγκωση του ζωικού κεφαλαίου, που κατά καιρούς έχουν προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές και κοινοτικές κυρώσεις, επιβάλλουν την άμεση εφαρμογή της ηλεκτρονικής σήμανσης στην κτηνοτροφία και ειδικότερα στα μηρυκαστικά.

Εύκολη η τοποθέτηση αλλά θέλει οργάνωση

Με πολυετή εμπειρία στον τομέα της ζωοτεχνίας και της τοποθέτησης των ηλεκτρονικών βόλων ο Κυριάκος Ζωηρός, τεχνολόγος γεωπόνος ζωικής παραγωγής, και στέλεχος της εταιρίας Ζωοτεχνολογική ΙΚΕ, υποστηρίζει ότι πρόκειται για μια κεραμική κάψα με τσιπάκι, όπου λειτουργεί με ραδιοσυχνότητες και είναι αδρανής (διότι δεν εκπέμπει τίποτα). Ο βόλος ενεργοποιείται με σκάνερ από κοντινή απόσταση, το οποίο λαμβάνει την ταυτότητα του βόλου με μοναδικό αριθμό σήμανσης. Η τοποθέτηση γίνεται από εξειδικευμένο άτομο και είναι απαραβίαστο, διότι καταλήγει στο 2ο στομάχι του ζώου με μόνιμη παραμονή.

Αξιολογώντας τα πλεονεκτήματα αυτής της διαχείρισης του ζωικού κεφαλαίου της χώρας με σύγχρονα μέσα, ο κ. Ζωηρός υποστηρίζει ότι από τη στιγμή που θα τοποθετηθεί δεν μπορεί να παραβιαστεί από κακόβουλες πρακτικές. Επίσης δηλώνει ότι δεν χάνεται όπως τα ενώτια, με αποτέλεσμα να γίνεται συνεχής καταγραφή χωρίς προβλήματα, «αυτό πρακτικά σημαίνει καλύτερη μηχανοργάνωση και διαφάνεια στα συστήματα ελέγχου». Επιμένει όμως ότι κατά τον θάνατο ή τη σφαγή του ζώου ο βόλος θα πρέπει να ανακτάται και να καταστρέφεται με (πρωτόκολλο) κάτι το οποίο δεν γίνεται.

Κλείνοντας ο κ. Ζωηρός αναφέρθηκε και στα μειονεκτήματα κατά την εφαρμογή του. Είπε ότι «στις μικρόσωμες φυλές προβάτων έχουν εντοπιστεί προβλήματα κατά την εφαρμογή όπου η τοποθέτησή τους γίνεται με μεγαλύτερη δυσκολία. Επίσης, θα πρέπει στο ειδικό πιστόλι που χρησιμοποιείται να γίνεται απολύμανση για την σωστή ασφάλεια και υγιεινή των ζώων».

Ποιος πληρώνει το κόστος των βόλων;

Η εφαρμογή της ηλεκτρονικής σήμανσης δεν είναι χωρίς κόστος. Το οικονομικό βάρος για την προμήθεια των βόλων, όπως επίσης και όλων των άλλων μέσων, δείχνει να βαρύνει τους παραγωγούς, όπου, για ένα μεγάλο ποσοστό είναι δυσβάσταχτο. Σημαντικός, επίσης, παράγοντας είναι η οργανωτική ετοιμότητα της δημόσιας διοίκησης, η οποία παρουσιάζει σημαντικές ελλείψεις. Η ηλεκτρονική σήμανση δεν έχει νόημα χωρίς ένα αξιόπιστο, λειτουργικό μητρώο ζωικού κεφαλαίου, το οποίο θα πρέπει να συνδεθεί απευθείας με το ΟΣΔΕ.

Οι βάσεις δεδομένων πρέπει να ενημερώνονται σε πραγματικό χρόνο, να συνδέονται με τα συστήματα πληρωμών και να υποστηρίζονται από επαρκώς εκπαιδευμένο προσωπικό. Διαφορετικά, ο κίνδυνος είναι να προστεθεί ένα ακόμη εμπόδιο γραφειοκρατίας, χωρίς ουσιαστικό όφελος.

Ποια είναι η θέση των κτηνοτρόφων

Η αποδοχή του μέτρου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πώς αυτό θα παρουσιαστεί και θα εφαρμοστεί. Πάντα υπάρχει στο πίσω μέρος του μυαλού των κτηνοτρόφων η δράση των επιτηδείων. Αν συνδεθεί, όμως, με τη διασφάλιση ίσων όρων ανταγωνισμού, την προστασία των συνεπών κτηνοτρόφων και τη θωράκιση του εισοδήματος από αδικίες και καταχρήσεις, μπορεί να λειτουργήσει εξυγιαντικά για τον κλάδο. Σε αυτό το ζήτημα επιμένει και ο Ηλίας Μπαλαφούτης, μέλος του Δ.Σ του Συλλόγου κτηνοτρόφων Φθιώτιδας, λέγοντας ότι οι πραγματικοί κτηνοτρόφοι δεν έχουν πρόβλημα και θέλουν τη διαφάνεια. «Είναι καθαρά θέμα της πολιτείας η εφαρμογή του συστήματος των ψηφιακών βόλων. Με τους ελεγκτικούς μηχανισμούς της θα πρέπει να ξεκαθαρίσει το τοπίο, ώστε να υπάρχει διαύγεια, όχι μόνο στο θέμα των ενισχύσεων, αλλά και σε όλη την αλυσίδα αξίας», αναφέρει χαρακτηριστικά. Κλείνοντας, υποστηρίζει ότι οι επιδοτήσεις θα πρέπει να δίνονται απευθείας στους κτηνοτρόφους ανάλογα με τον αριθμό των ζώων που έχει ο καθένας μας. Και προσθέτει: «Με αυτό τον τρόπο, θα διαφυλαχθεί η δίκαιη κατανομή των ενισχύσεων στους πραγματικούς κτηνοτρόφους και το επάγγελμά μας θα αποκτήσει μεγαλύτερο κύρος».