Διημερίδα για το μέλλον και της προκλήσεις της παραδοσιακής κτηνοτροφίας αυτόχθονων βοοειδών στα Δωδεκάνησα

Το μέλλον της κτηνοτροφίας στα Δωδεκάνησα και η σημασία της διατήρησης των αυτόχθονων φυλών βοοειδών που υπάρχουν μέχρι σήμερα σε κάποια νησιά, με στόχο την προστασία τους και την αναγνώρισή τους από την πολιτεία ως σπάνια φυλή, ήταν το κεντρικό θέμα στις εργασίες επιστημονικής διημερίδας που πραγματοποιήθηκε στη Ρόδο από το δίκτυο προστασίας αυτόχθονων αγροτικών ζώων, «Αμάλθεια».

Εξειδικευμένοι επιστήμονες από τη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Υπηρεσίας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, καθώς και κτηνίατροι και στελέχη του Δικτύου «Αμάλθεια» ανέπτυξαν θεματικές ενότητες που αφορούσαν στη διατήρηση αυτόχθονων φυλών, την παραδοσιακή κτηνοτροφία, την ανάδειξη των προϊόντων της και τις προκλήσεις (π.χ. κλιματική αλλαγή).

Στόχος της διημερίδας ήταν η ανταλλαγή τεχνογνωσίας για την προστασία των γενετικών πόρων και η στήριξη των κτηνοτρόφων που εκτρέφουν σπάνιες ελληνικές φυλές.

Αφορμή για τη διοργάνωση αυτού του εργαστηρίου ήταν οι γενετικές μελέτες που έχουν πραγματοποιήσει οι επιστήμονες στα αυτόχθονα βοοειδή της Δωδεκανήσου. Μάλιστα, έχει γίνει εξέταση DNA από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών σε συνεργασία με το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Μονάχου και το συμπέρασμα ήταν ότι είναι μία φυλή η οποία είναι αναγνωρίσιμη ως σπάνια και αυτόχθονη.

Συκεκριμένα, πρόκειται για πληθυσμούς οι οποίοι βρίσκονταν στο Καστελόριζο. Δέκα από αυτούς μετακινήθηκαν στη Ρόδο και βρίσκονται στη φάρμα Ρόδου, έναν χώρο επισκέψιμο για τους τουρίστες, προκειμένου να διασωθεί η φυλή. Είναι μία μικρόσωμη φυλή βοοειδών, όπως δήλωσε στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κτηνίατρος Παναγιώτης Μαριές, που είναι ο υπεύθυνος εκτροφής τους.

«Η μεταφορά των μικρόσωμων αυτών ζώων από το Καστελόριζο στη Ρόδο κρίθηκε απαραίτητη για την επιβίωση και τη διάσωση του είδους, αλλά στο εξής θα πρέπει να υπάρξουν συγκεκριμένες ενέργειες από την πολιτεία για τη θωράκιση των φυλών αυτών», τόνισε ο κ. Μαριές.

Επίσης, υπάρχουν άλλοι πληθυσμοί αυτόχθονων φυλών στην Πάτμο, το Αγαθονήσι και τη Νίσυρο. Ο πληθυσμός τους σήμερα υπολογίζεται συνολικά γύρω στα 100 ζώα, τα οποία παλαιότερα τα χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι ως ζώα εργασίας (για όργωμα με αλέτρι). Από τη στιγμή που η γεωρία εκβιομηχανίστηκε και λόγω τουρισμού οι κάτοικοι δεν ασχολούνται με αυτήν παλαιότερα, τα συγκεκριμένα ζώα έπεσαν σε αχρησία.

Ένας άλλος παράγοντας που συνετέλεσε σε αυτό είναι η κλιματική αλλαγή, αφού λόγω της λειψυδρίας οι βοσκότοποι δεν είναι τόσο πλούσιοι σε βλάστηση όσο ήταν παλιά για να βόσκουν τα ζώα και να αυτοσυντηρούνται τόσο εύκολα.

Αποτέλεσμα όλων αυτών των παραγόντων είναι να μην είναι συμφέρουσα πλέον η εκτροφή τους, όπως γινόταν παλιά.

Κατά τη διάρκεια της διημερίδας αναδείχθηκε η μοναδικότητα αυτών των αυτόχθονων φυλών της Δωδεκανήσου, γεγονός που τις καθιστά πολύτιμες, όπως ειπώθηκε χαρακτηριστικά.

Αυτά τα ζώα, όπως ανέφερεω κατά την παρουσίασή του ο κ. Ι. Μπιζέλης από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, έχουν μοναδικά χαρακτηριστικά, όπως η ανθεκτικότητα σε αντίξοο περιβάλλον, σε ασθένειες κ.λπ. Εξαιρετική είναι και η ικανότητα επιβίωσής τους με περιορισμένη ποσότητα νερού και τροφής για ημέρες.

Το γενικό συμπέρασμα που εξήχθη από τη διημερίδα είναι ότι υπάρχουν ακόμα αυτόχθονοι πληθυσμοί βοοειδών στα Δωδεκάνησα, που είναι μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, και πρέπει να διατηρηθούν για την προστασία της βιοποικιλότητας γιατί είναι η βάση του πρωτογενούς τομέα με την έννοια της ανθεκτικότητάς τους. Για αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι μπορεί αργότερα λόγω της κλιματικής αλλαγής να είναι και τα μόνα ζώα που μπορούν να επιβιώσουν στον ελληνικό χώρο. Όμως, όσο δεν εκτρέφουμε τις ελληνικές φυλές κινδυνεύουν με εξαφάνιση. Τέτοιο παράδειγμα είναι της Τήλου, όπου και εκεί υπήρχαν τέτοιοι πληθυσμοί αλλά εδώ και πολλά χρόνια δεν υπάρχουν.

Τα θέματα που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι είναι το υψηλό κόστος των ζωοτροφών και το εονός ότι δεν υπάρχουν κινητά σφαγεία. Οι κτηνοτρόφοι που εκτρέφουν αυτά τα ζώα ζητούν, επίσης, από την πολιτεία να αναγνωριστούν αυτοί οι αυτόχθονοι πληθυσμοί, επίσημα, ως σπάνια ώστε να παίρνουν και το επίδομα που δικαιούνται.