ΟΦΥΠΕΚΑ: Ολοκληρώθηκε η καταγραφή των μικρών νησιωτικών υγροτόπων

Με την ολοκλήρωση ενός κομβικού έργου για την προστασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων συνέπεσε φέτος ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Υγροτόπων, που τιμάται κάθε χρόνο στις 2 Φεβρουαρίου.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής (ΟΦΥΠΕΚΑ) του ΥΠΕΝ, το έργο «Αναγνώριση και καταγραφή μικρών νησιωτικών υγροτόπων» ρίχνει νέο φως στην κατάσταση των ευαίσθητων αυτών οικοσυστημάτων, επικαιροποιώντας τα διαθέσιμα δεδομένα για τους υγροτόπους, που βρίσκονται εντός του Δικτύου Natura 2000 σε περιοχές του Αιγαίου, της Σκύρου, της Εύβοιας, της Ανατολικής Κρήτης και του Κορινθιακού Κόλπου.

Η εν λόγω δράση της καταγραφής τους παρέχει στον Οργανισμό κρίσιμα και αξιόπιστα εργαλεία, τα οποία ενισχύουν ουσιαστικά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων διατήρησης, βιώσιμης διαχείρισης και αποκατάστασης των πολύτιμων αυτών οικοσυστημάτων.

Στο πλαίσιο υλοποίησής του, εντοπίστηκαν και αποτυπώθηκαν μέσω τηλεπισκόπησης τα όρια 366 μικρών νησιωτικών υγροτόπων, ενώ συγκεντρώθηκαν δεδομένα για τη βιοποικιλότητα, τις χρήσεις γης και τις απειλές που δέχονται και αξιολογήθηκε η συνολική τους κατάσταση.

Το έργο αυτό έρχεται σε συνέχεια Προεδρικού Διατάγματος του 2012, με το οποίο θεσμοθετήθηκε η προστασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων έκτασης μικρότερης των 80 στρεμμάτων. Στις περιοχές εφαρμογής του έργου εντοπίζονται 142 υγρότοποι του Δικτύου Natura 2000, οι οποίοι προστατεύονται από το ΠΔ του 2012. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι στους 118 από τους 142 υγροτόπους η εφαρμογή του ΠΔ υπήρξε επιτυχής, καθώς από το 2009 έως το 2024 δεν καταγράφηκαν αλλαγές στα όριά τους λόγω επέκτασης ανθρωπογενών χρήσεων.

Ωστόσο, σε 24 υγροτόπους διαπιστώθηκε μείωση της έκτασής τους που οφείλεται κυρίως σε εκχερσώσεις για καλλιέργεια και ρίψη μπαζών, καθώς και σε επέκταση κτισμάτων και τουριστικών εγκαταστάσεων. Πρόκειται για υγροτόπους στην Εύβοια, την Αμοργό, την Άνδρο, την Αντίπαρο, την Κίμωλο, την Πάρο, τη Λήμνο, τη Λέσβο, τη Χίο και την Ανατολική Κρήτη. Παράλληλα, χαρτογραφήθηκαν 135 επιπλέον φυσικοί υγρότοποι, που δεν προστατεύονται από το ΠΔ του 2012, αλλά θα μπορούσαν μελλοντικά να ενταχθούν σε καθεστώς προστασίας.

Το έργο υλοποιήθηκε -κατόπιν ανάθεσης από τον ΟΦΥΠΕΚΑ- από το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων Υγροτόπων του Εθνικού Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Γουλανδρή, το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης με χρηματοδότηση από το Ταμείο Συνοχής και από εθνικούς πόρους.

Η σημασία των μικρών νησιωτικών υγροτόπων

Όπως επισημαίνει ο ΟΦΥΠΕΚΑ, οι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι αποτελούν μοναδικά οικοσυστήματα με εξαιρετικά υψηλή οικολογική αξία, παρά το μικρό τους μέγεθος. «Λειτουργούν ως φυσικά «σφουγγάρια», που συγκρατούν νερό, μειώνουν τον κίνδυνο πλημμυρών και συμβάλλουν στη σταθεροποίηση των ακτών. Φιλτράρουν ρύπους, εμπλουτίζουν τον υδροφόρο ορίζοντα και δημιουργούν μικροκλίματα, που μετριάζουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Παράλληλα, αποτελούν κρίσιμους σταθμούς για μεταναστευτικά πουλιά, καταφύγια για σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας και σημεία αναπαραγωγής για πολλά υδρόβια είδη», επισημαίνει ο ΟΦΥΠΕΚΑ.

Στη χώρα μας, οι Μονάδες Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών του ΟΦΥΠΕΚΑ γιόρτασαν την Παγκόσμια Ημέρα Υγροτόπων με εκπαιδευτικές δράσεις, εθελοντικούς καθαρισμούς, ξεναγήσεις και περιηγήσεις για ενήλικες και σχολεία στη Λίμνη Παμβώτιδα, το Δέλτα του Έβρου, τη Λιμνοθάλασσα Μουστού, τη Λίμνη Πρέσπα, τη Λίμνη Κάρλα, τις Λιμνοθάλασσες Καλοχωρίου, Αγγελοχωρίου, Αγίου Μάμα και Επανομής.