Σύγκλιση επιδοτήσεων από τα 11,8-60 στα 13-24 ευρώ/στρέμμα θέλει η Κομισιόν μετά το 2027

Έντονες αντιδράσεις καταγράφηκαν από τους υπουργούς Γεωργίας της ΕΕ – στο Συμβούλιο Υπουργών Γεωργίας της ΕΕ, που πραγματοποιήθηκε στις 27 Απριλίου, στο Λουξεμβούργο – απέναντι στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη ριζική αναμόρφωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) μετά το 2027, με αιχμή το νέο σύστημα εισοδηματικής στήριξης, την πρόβλεψη για ανώτατο όριο ενισχύσεων στα 100.000 ευρώ και τη σταδιακή μείωση της επιδότησης στους αγρότες, που έχουν φτάσει σε ηλικία συνταξιοδότησης.

Η Κομισιόν προτείνει ένα μοντέλο ενισχύσεων που θα δίνει προτεραιότητα – όπως αναφέρεται στο κείμενο της πρότασης – σε όσους έχουν ως κύρια δραστηριότητα τη γεωργία και συμβάλλουν ουσιαστικά στην επισιτιστική ασφάλεια. Στόχος, σύμφωνα με το σχέδιο, είναι η πιο δίκαιη και στοχευμένη κατανομή των κοινοτικών πόρων.

Πλαφόν

Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η μετάβαση σε ένα απλοποιημένο σύστημα ενισχύσεων βάσει έκτασης, με σταδιακή μείωση των πληρωμών για τις μεγάλες εκμεταλλεύσεις και επιβολή πλαφόν στις 100.000 ευρώ ανά εκμετάλλευση ετησίως. Σκοπός της Επιτροπής είναι να εφαρμοστεί σε όλες τις χώρες-μέλη αυτό το πλαφόν, αλλά με ευελιξία ως προς το ύψος του. Το μέτρο αυτό αποσκοπεί στη μείωση των ανισοτήτων, καθώς σήμερα το 5% των μεγαλύτερων δικαιούχων απορροφά σχεδόν το 50% των άμεσων ενισχύσεων.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει, επίσης, διαφοροποίηση των ενισχύσεων με βάση εισοδηματικά κριτήρια, καθώς και πρόσθετη στήριξη σε νέους και γυναίκες αγρότες. Παράλληλα, εξετάζεται η σταδιακή κατάργηση των ενισχύσεων για τους αγρότες που έχουν φτάσει σε ηλικία συνταξιοδότησης, πιθανώς έως το 2032, με στόχο την ενίσχυση της ανανέωσης των γενεών στον αγροτικό τομέα.

Τι είπε ο Χάνσεν

Κατά την ομιλία του προς τους υπουργούς, ο Επίτροπος Γεωργίας της ΕΕ, Κριστόφ Χάνσεν, παρουσίασε τους βασικούς πυλώνες της πρότασης, οι οποίοι επικεντρώνονται σε μια πιο στοχευμένη κατανομή των άμεσων ενισχύσεων.

«Το δημόσιο χρήμα χρησιμοποιείται για τη στήριξη εκείνων που έχουν περισσότερο ανάγκη αυτή τη στήριξη», δήλωσε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να βελτιωθεί η δικαιοσύνη και η δημόσια νομιμοποίηση της πολιτικής.

Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η εισαγωγή διαφοροποιημένης στήριξης με βάση τις εισοδηματικές ανάγκες, παράλληλα με υποχρεωτικούς μηχανισμούς σταδιακής μείωσης και ανώτατου ορίου στις ενισχύσεις. Τόνισε δε ότι τα εργαλεία αυτά έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσουν τις ανισότητες στην κατανομή των πληρωμών, επισημαίνοντας τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.

«Είναι δύσκολο να εξηγήσει κανείς γιατί ένας αγρότης σε ένα κράτος-μέλος υπόκειται σε ανώτατο όριο ενισχύσεων, ενώ ένας παρόμοιος αγρότης σε γειτονικό κράτος-μέλος λαμβάνει αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ», ανέφερε.

Η πρόταση της Κομισιόν περιλαμβάνει, επίσης, ένα εναρμονισμένο εύρος βασικής εισοδηματικής στήριξης από 13 έως 24 ευρώ ανά στρέμμα, σε σύγκριση με το σημερινό εύρος των 11,8 έως 60 ευρώ. Σχετικά με το σχέδιο σταδιακής κατάργησης των άμεσων ενισχύσεων για τους αγρότες που φτάνουν σε ηλικία συνταξιοδότησης, ο Χάνσεν το παρουσίασε ως έναν τρόπο ενθάρρυνσης της ανανέωσης των γενεών, κάνοντας λόγο για «κινητικότητα της γης προς τους νέους αγρότες», οι οποίοι σήμερα αντιπροσωπεύουν μόλις το 12% του αγροτικού πληθυσμού της ΕΕ.

Αντιδράσεις

Ωστόσο, οι προτάσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από μεγάλο αριθμό κρατών-μελών, που ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία και προαιρετική εφαρμογή των μέτρων. Πολλοί υπουργοί εκφράζουν φόβους ότι η υποχρεωτική προοδευτική μείωση και το πλαφόν θα πλήξουν τις μεσαίες και μεγάλες εκμεταλλεύσεις, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες για την παραγωγή και την επισιτιστική ασφάλεια.

Χώρες όπως η Τσεχία, η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Ουγγαρία και η Δανία προειδοποίησαν για σοβαρές επιπτώσεις στη δομή των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, ενώ έκαναν λόγο για έλλειψη προσαρμογής στις εθνικές ιδιαιτερότητες. Αντίστοιχα, άλλες αντιπροσωπείες τόνισαν ότι μια ενιαία προσέγγιση δεν μπορεί να καλύψει την ποικιλομορφία της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Ιδιαίτερη αντίδραση προκάλεσε η πρόταση αποκλεισμού των αγροτών που βρίσκονται σε ηλικία συνταξιοδότησης από τις άμεσες ενισχύσεις. Πολλά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ρουμανία και η Μάλτα, έκαναν λόγο για μέτρο που μπορεί να οδηγήσει σε εγκατάλειψη γης και αποδυνάμωση της υπαίθρου, χαρακτηρίζοντάς το κοινωνικά και θεσμικά προβληματικό. Αντίθετα, ορισμένες χώρες, όπως η Ολλανδία, στήριξαν την κατεύθυνση της Επιτροπής, υποστηρίζοντας ότι η προοδευτική μείωση και το πλαφόν μπορούν να συμβάλουν σε πιο δίκαιη κατανομή των πόρων και μεγαλύτερη διαφάνεια στο σύστημα ενισχύσεων.

Υπήρξε πάντως συμφωνία για την ανάγκη διατήρησης της επισιτιστικής ασφάλειας και της βιωσιμότητας των αγροτικών εκμεταλλεύσεων, με αρκετούς υπουργούς να προειδοποιούν ότι υπερβολικά αυστηρά μέτρα ενδέχεται να πλήξουν την παραγωγική ικανότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.

Η συζήτηση για τη νέα ΚΑΠ αναμένεται να συνεχιστεί το επόμενο διάστημα, καθώς τα κράτη-μέλη καλούνται να διαμορφώσουν κοινή στάση ενόψει των τελικών αποφάσεων για το πλαίσιο μετά το 2027.