Συνέδριο της 4Ε για την Ελαιοκομία: Στο ΓΠΑ ο διάλογος για τις μεγάλες προκλήσεις και την επόμενη ημέρα του κλάδου

Σε ένα διήμερο ουσιαστικού διαλόγου για το παρόν και το μέλλον της ελληνικής ελαιοκομίας καλούνται να συμμετάσχουν παραγωγοί, επιστήμονες, επιχειρήσεις, εκπρόσωποι φορέων και επαγγελματίες του κλάδου, στις 11 και 12 Ιουνίου 2026, στην Αίθουσα Διαλέξεων του Κτιρίου Βιβλιοθήκης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Το πολυθεματικό συνέδριο με τίτλο «Ελαιοκομικός Τομέας: Προβλήματα και Προοπτικές», το οποίο διοργανώνεται από την Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας – 4Ε, φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα ανοιχτό βήμα ανταλλαγής γνώσεων, προβληματισμού και κατάθεσης συγκεκριμένων προτάσεων για έναν κλάδο με ιδιαίτερη οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική σημασία για την ελληνική ύπαιθρο.

Το συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και της Ελληνικής Εταιρείας Αθηροσκλήρωσης, ενώ η είσοδος είναι ελεύθερη.

Στο επίκεντρο τα κρίσιμα ζητήματα της ελληνικής ελαιοκομίας

Η διοργάνωση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελαιοκομία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο πλέγμα προκλήσεων. Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γίνονται ολοένα και περισσότερο αισθητές στους ελαιώνες, οι παραγωγοί αναζητούν τρόπους περιορισμού του κόστους και βελτίωσης της παραγωγικότητας, ενώ η φυτοπροστασία καλείται να ανταποκριθεί σε νέες απαιτήσεις.

Την ίδια στιγμή, τα ζητήματα της μεταποίησης, της προστιθέμενης αξίας και της εμπορικής τοποθέτησης των ελληνικών προϊόντων παραμένουν στην πρώτη γραμμή της συζήτησης. Όπως επισημαίνουν οι διοργανωτές, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει συρρίκνωση της ελληνικής παραγωγής ελαιολάδου κάτω από τους 180.000 τόνους ετησίως έως το 2035. Παράλληλα, οι ελληνικές εξαγωγές διατηρούν περιορισμένο μερίδιο στον χάρτη του παγκόσμιου εμπορίου, ενώ η επιτραπέζια ελιά καταγράφει μεν σημαντική εξαγωγική πορεία, αλλά η κατανάλωσή της στην εσωτερική αγορά παραμένει χαμηλή.

Υπό αυτές τις συνθήκες, το ζητούμενο δεν περιορίζεται στην καταγραφή των προβλημάτων. Αφορά τη διαμόρφωση μιας συνεκτικής πορείας παραγωγικής και εμπορικής ανασυγκρότησης, προς όφελος όλων των κρίκων της αλυσίδας αξίας.

Το πρόγραμμα (διαβάστε το ολόκληρο εδώ) περιλαμβάνει πέντε θεματικές ενότητες, μία παράλληλη δράση για τη γεωργία άνθρακα και την ελαιοκαλλιέργεια, τέσσερα πάνελ και συνολικά 54 ομιλίες ή παρεμβάσεις. Τη διοργάνωση στηρίζουν 41 χορηγοί και υποστηρικτές και 19 χορηγοί επικοινωνίας.

Μιλώντας αποκλειστικά στο ypaithros.gr, μέλη της 4Ε παρουσιάζουν τους βασικούς άξονες του συνεδρίου και αναδεικνύουν τα ερωτήματα που θα τεθούν στο τραπέζι του διαλόγου.

Κλιματική αλλαγή: Από την καταγραφή των επιπτώσεων στις εφαρμόσιμες λύσεις

Η πρώτη θεματική ενότητα επικεντρώνεται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην ελαιοκαλλιέργεια και στα μέτρα αντιμετώπισης. Η συζήτηση αναμένεται να καλύψει ολόκληρο το φάσμα των καταπονήσεων που δέχεται το ελαιόδενδρο, από τη φυσιολογία και τις διαφορετικές φάσεις ανάπτυξης έως την ποσότητα και την ποιότητα της παραγωγής.

Ο Ρούσσος Α. Πέτρος, Καθηγητής Δενδροκομίας – Ελαιοκομίας στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος της 4Ε, αναφέρει:

«Η θεματική ενότητα “Κλιματική Αλλαγή: Επιπτώσεις στην ελαιοκαλλιέργεια και μέτρα αντιμετώπισης” πραγματεύεται τις επιπτώσεις που προκαλεί η κλιματική αλλαγή στο ελαιόδενδρο, στις διάφορες φάσεις ανάπτυξης αυτού. Στόχος είναι να γίνει κατανοητό από όλους ποιες καταπονήσεις υφίσταται το δένδρο, πώς επηρεάζεται η φυσιολογία του και η παραγωγή (ποσοτικά και ποιοτικά). Στη διάρκεια του πάνελ θα συζητηθούν λύσεις και θα διατυπωθούν προτάσεις άμβλυνσης των καταπονήσεων που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, τόσο μέσα από τη σωστή επιλογή του κατάλληλου γενετικού υλικού (ποικιλία/υποκείμενο) όσο και με την υιοθέτηση καλλιεργητικών πρακτικών και εφαρμογών».

Στο πλαίσιο του συνεδρίου θα πραγματοποιηθεί και παράλληλη δράση με αντικείμενο τη γεωργία άνθρακα και την ελαιοκαλλιέργεια, μια θεματική που συνδέεται άμεσα με τη βιωσιμότητα, την προσαρμογή των εκμεταλλεύσεων και τις νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις.

Σύγχρονες πρακτικές και φυτοπροστασία: Τα νέα εργαλεία στο χωράφι

Η δεύτερη ενότητα στρέφει το ενδιαφέρον στις σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές και στη φυτοπροστασία. Στο πρώτο μέρος θα αναλυθούν οι παράγοντες που επηρεάζουν το παραγωγικό δυναμικό της καλλιέργειας, καθώς και οι δυνατότητες που προσφέρουν η τεχνολογία και η βιοτεχνολογία.

Όπως σημειώνει ο Ρούσσος Α. Πέτρος:

«Στη θεματική ενότητα “Σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές και φυτοπροστασία”, στο πρώτο μέρος, θα συζητηθούν από τους συμμετέχοντες στο πάνελ οι παράγοντες εκείνοι που επηρεάζουν την παραγωγή, όπως η ποικιλία, η λίπανση και η ειδική θρέψη, και πώς η τεχνολογία και η βιοτεχνολογία μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα εργαλεία για τη βελτίωση του παραγωγικού δυναμικού της καλλιέργειας».

Το δεύτερο μέρος της ενότητας εστιάζει στις σύγχρονες προκλήσεις που αφορούν την αντιμετώπιση του δάκου, των ασθενειών και των ζιζανίων της ελιάς, καθώς και στις διαθέσιμες νέες προσεγγίσεις.

Ο Διονύσιος Περδίκης, Καθηγητής στο Εργαστήριο Γεωργικής Ζωολογίας και Εντομολογίας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της 4Ε, επισημαίνει:

«Στο δεύτερο μέρος της παραπάνω θεματικής ενότητας με τίτλο “Προκλήσεις και νέες προσεγγίσεις στη φυτοπροστασία της ελιάς” θα παρουσιαστούν οι σύγχρονες προκλήσεις στην αντιμετώπιση του δάκου, των ασθενειών και των ζιζανίων της ελιάς και οι νέες πρακτικές και προσεγγίσεις στην αντιμετώπισή τους και θα ακολουθήσει συζήτηση από τους συμμετέχοντες στο πάνελ για τους παράγοντες που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα της φυτοπροστασίας, τα διαθέσιμα μέσα, τις βέλτιστες μεθόδους και πρακτικές και προτάσεις για την εφαρμογή τους».

Οι ευεργετικές δράσεις του ελαιολάδου στην υγεία

Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα κατέχει η τρίτη ενότητα, η οποία είναι αφιερωμένη στις ευεργετικές δράσεις του ελαιολάδου στην υγεία. Οι παρουσιάσεις θα επικεντρωθούν σε επιστημονικά δεδομένα και ερευνητικά ευρήματα που αφορούν τον ρόλο του ελαιολάδου σε ένα ευρύ φάσμα ασθενειών και βιολογικών διεργασιών.

Ο Κ.Α. Δημόπουλος, Καθηγητής Βιοχημείας και Χημείας Τροφίμων του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος της 4Ε, αναφέρει:

«Η 3η ενότητα του Συνεδρίου έχει θέμα “Οι ευεργετικές δράσεις του ελαιολάδου στην υγεία”. Θα γίνουν παρουσιάσεις από ομιλητές που αυτοί και οι ερευνητικές ομάδες στις οποίες ανήκουν, είναι υψηλού επιστημονικού επιπέδου και έχουν διεθνή αναγνώριση στο θέμα που θα παρουσιάσουν.

Τα θέματα που θα παρουσιαστούν αφορούν επιδημιολογικές μελέτες και τον ρόλο του ελαιολάδου για την ευεργετική του δράση σε ασθένειες με έμφαση στην παχυσαρκία, στα καρδιαγγειακά, στις νευροεκφυλιστικές ασθένειες και τη γνωσιακή λειτουργία.

Θα γίνει αναφορά στις βιολογικές διεργασίες ΦΛΕΓΜΟΝΗ – ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΩΣΗ – στις οποίες εμπλέκεται το ελαιόλαδο – και έχουν ευμενή ή δυσμενή δράση, σύμφωνα με το αρχαίο ρητό “παν μέτρον άριστον”.

Θα γίνει εστίαση στα δύο κύρια συστατικά του ελαιολάδου που έχουν σημαντική βιολογική δράση: στις φαινολικές ενώσεις που αναστέλλουν το σκέλος της πορείας της φλεγμονής μέσω του αραχιδονικού οξέος όπως κάνει και η ασπιρίνη και οι οποίες ακόμα αναστέλλουν το οξειδωτικό στρες σαν αντιοξειδωτικά, αλλά έχουν συγχρόνως και ήπια αντιφλεγμονώδη δράση, οπότε συνεισφέρουν συνεργιστικά στη μερική αναστολή των βλαπτικών δράσεων του PAF. Ο PAF είναι ισχυρός φλεγμονώδης παράγοντας που προκαλεί ΦΛΕΓΜΟΝΗ – ΘΡΟΜΒΩΣΗ ΚΑΙ ΟΞΕΙΔΩΣΗ. Το δεύτερο συστατικό του ελαιολάδου είναι οι γλυκεριναιθερικές ενώσεις, που είναι ισχυροί αναστολείς του άλλου σκέλους της πορείας της φλεγμονής μέσω του PAF. Δηλαδή έχουν ισχυρή αντιφλεγμονώδη δράση και αναστέλλουν το οξειδωτικό στρες, τη θρόμβωση και την πρόκληση των διαφόρων φλεγμονώδους αιτιολογίας ασθενειών, όπως η αθηροσκλήρωση και τα καρδιαγγειακά.

Οι ομιλίες έχουν σκοπό να προκαλέσουν ερωτήματα στο ακροατήριο τα οποία θα απαντηθούν στη συζήτηση που θα ακολουθήσει μετά τις ομιλίες».

Από τη μεταποίηση έως την τελική αξία του προϊόντος

Το Συνέδριο θα ολοκληρώσει τις εργασίες του τη 2η ημέρα με την 5η θεματική ενότητα «Η αλυσίδα αξίας του ελαιολάδου: Εισόδημα και τιμές από τον παραγωγό έως τον καταναλωτή».

Στο πάνελ, το οποίο θα συντονίσει ο γεωργοοικονομολόγος και πρόεδρος της 4Ε, κ. Βασίλης Ζαμπούνης, συμμετέχουν εκπρόσωποι όλης της αγροδιατροφικής αλυσίδας αξίας (filiera, cadena) του ελαιολάδου με κεντρική παρουσία της κ. Δήμητρας Αλιέως, εμπειρογνώμονα διεθνούς εμπορίου. Από τον κλάδο της πρωτογενούς παραγωγής θα συμμετάσχουν εκπρόσωποι των οργανώσεων ΕΘΕΑΣ και ΣΑΣΟΕΕ. Τον κλάδο των ελαιοτριβείων ο κ. Χρ. Τάγαρης, του εμπορίου ο κ. Δημ. Φάββας και της τυποποίησης ο κ. Στέφανος Κατσακούλης, όλοι εκπρόσωποι και του ΣΥΠΕΤΕΕΛ.

Ο Βασίλης Ζαμπούνης, γεωργοοικονομολόγος, εκδότης και πρόεδρος της 4Ε, δηλώνει:

«Η συζήτηση αναμένεται να περιστραφεί γύρω από ένα βασικό θέμα, θεσμικό και οικονομικό ταυτόχρονα, το πώς λειτουργεί η αγροδιατροφική αλυσίδα αξίας από το χωράφι έως το ράφι διαμορφώνοντας το εισόδημα του παραγωγού έως και την τιμή του καταναλωτή, μη παραλείποντας και άλλες παρεμβάσεις όπως του κράτους (φόροι) κ.λπ. Για τον σκοπό αυτό έχουν προσκληθεί και εμπειρογνώμονες από την Ισπανία και την Ιταλία ώστε να ακουστεί η πραγματικότητα των άλλων ελαιοπαραγωγικών χωρών.

Πέρα από τις διαπιστώσεις, οι συμμετέχοντες γνώστες της πραγματικής αγοράς αναμένεται να καταθέσουν και τις συγκεκριμένες προτάσεις τους.

Αναπόφευκτα οι προσεγγίσεις θα επηρεαστούν από την επικαιρότητα όπως διαμορφώνεται από τις παρούσες συνθήκες προσφοράς, ζήτησης, τιμών και τις προοπτικές τους.

Αναμένεται ότι η συζήτηση με το κοινό θα δώσει την ευκαιρία να εμπλουτιστεί και να “ζωντανέψει” ο διάλογος».

Ένα ανοιχτό κάλεσμα συμμετοχής

Η ανοιχτή πρόσκληση της 4Ε απευθύνεται σε όλους όσοι δραστηριοποιούνται στον χώρο της ελιάς και του ελαιολάδου: από τους παραγωγούς και τους συνεταιρισμούς έως την επιστημονική κοινότητα, τις επιχειρήσεις, τους φορείς εκπροσώπησης και τους επαγγελματίες της μεταποίησης και της εμπορίας.

Με ελεύθερη είσοδο και με ένα πρόγραμμα που εκτείνεται από το χωράφι έως το ράφι και από την κλιματική αλλαγή έως τη δημόσια υγεία, το συνέδριο επιχειρεί να φέρει στο ίδιο τραπέζι διαφορετικές εμπειρίες και οπτικές. Στόχος είναι η συζήτηση να μην εξαντληθεί στις διαπιστώσεις, αλλά να οδηγήσει σε εφαρμόσιμες προτάσεις για τη βιωσιμότητα και την αναπτυξιακή προοπτική της ελληνικής ελαιοκομίας.

Το συνέδριο με μια ματιά

Τίτλος: «Ελαιοκομικός Τομέας: Προβλήματα και Προοπτικές»
Ημερομηνίες: 11 και 12 Ιουνίου 2026
Χώρος: Αίθουσα Βιβλιοθήκης, Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Διοργάνωση: Επιστημονική Εταιρεία Εγκυκλοπαιδιστών Ελαιοκομίας – 4Ε
Θεματικές ενότητες: 5
Παράλληλη δράση: Γεωργία άνθρακα και ελαιοκαλλιέργεια
Πάνελ: 4
Ομιλίες και παρεμβάσεις: 54
Είσοδος: Ελεύθερη
Πρόγραμμα

Χορηγός επικοινωνίας: «Ύπαιθρος Χώρα» και ypaithros.gr