Βιολογικά προϊόντα – Απαιτείται restart!
Την τρίτη δεκαετία ενεργούς εφαρμογής διανύει η Βιολογική Γεωργία στη χώρα μας. Έχει καταγράψει σημαντικές επιτυχίες, όπως η παρουσία ελληνικού βιολογικού ελαιολάδου σε πλήθος σημείων παγκοσμίως και η απονομή σε Έλληνα βιοκαλλιεργητή του «EU Organic Award» για το 2023.
Παράλληλα, όμως, έχει περάσει και περιόδους αναταράξεων, τόσο σε εμπορικό επίπεδο, με υποχώρηση τιμών και αύξηση του κόστους παραγωγής για μεγάλα διαστήματα, όσο και σε διαχειριστικό επίπεδο, με σημαντικά πλήγματα στην αξιοπιστία του συστήματος. Ήρθε λοιπόν η στιγμή να αναθεωρήσουμε και να κάνουμε ένα γενναίο restart;
Ξεκάθαρα ναι.
Η πολύχρονη εμπειρία των στελεχών των αρμόδιων αρχών, των οργανισμών πιστοποίησης και όλων των εμπλεκόμενων στην παραγωγή βιολογικών προϊόντων πρέπει να αξιοποιηθεί παράλληλα με τη διαχείριση των διαθέσιμων κονδυλίων της ΚΑΠ. Ευχολόγια, θα πει κάποιος δικαιολογημένα. Είναι όμως εξαιρετικής σημασίας να μετατρέψουμε τις θετικές εμπειρίες σε προτάσεις ανάπτυξης και τις αρνητικές σε παραδείγματα προς αποφυγή.
Το σύστημα πιστοποίησης βιολογικών προϊόντων οφείλει να ανακτήσει την αξιοπιστία του, η οποία δέχτηκε πλήγματα την προηγούμενη χρονιά, και η αυτοκριτική είναι πρώτη προτεραιότητα. Τι πρέπει λοιπόν να διορθώσουμε; Κατά την ταπεινή μου άποψη, αυτό που πρέπει να αλλάξει είναι το κίνητρο που δίνεται σε κάποιον για να μεταβεί από τη συμβατική παραγωγή στη βιολογική. Και αυτό είναι βασικά πολιτική απόφαση.
Δεν είναι σκοπός αυτού του κειμένου η γενική μεταφορά ευθυνών. Ωστόσο, για το γεγονός ότι το ισχυρότερο κίνητρο έως τώρα αποτελεί η επιδότηση, πολλές φορές με χαλαρά και όχι αναπτυξιακά κριτήρια, ευθύνονται πολιτικές αποφάσεις. Οι υπόλοιποι εμπλεκόμενοι, δυστυχώς, ακολουθούν τις κατευθύνσεις που δίνονται και οι αντίθετες φωνές αποτελούν συχνά γραφική μειοψηφία.
Η απλή σύνδεση των επιδοτήσεων με ενίσχυση του χαμένου εισοδήματος είναι μια προσέγγιση σε εντελώς λάθος κατεύθυνση. Ο στόχος θα έπρεπε να είναι να μην υπάρχει «χαμένο» εισόδημα. Αν, λοιπόν, μέρος των επιδοτήσεων που προβλέπονται για τη βιολογική γεωργία διοχετευθεί στην ουσιαστική προώθηση των βιολογικών προϊόντων, τότε η ίδια η αγορά θα δημιουργήσει τη ζήτηση για αυτά και, κατ’ επέκταση, τη στροφή των παραγωγών σε αυτές τις μεθόδους παραγωγής.
Γίνεται αυτό στον πραγματικό κόσμο; Ναι. Υπάρχουν παραδείγματα άλλων κρατών μελών της ΕΕ που ακολούθησαν με επιτυχία αυτή την οδό και δημιούργησαν βιοκαλλιεργητές και όχι κυνηγούς επιδοτήσεων. Για παράδειγμα, στην Ιρλανδία μία από τις δράσεις που επιδοτείται ονομάζεται «Irish Organic Milk Suppliers Co-op», μια τριετής πρωτοβουλία για την υποστήριξη των παραγωγών βιολογικού γάλακτος μέσω δίκαιης τιμολόγησης, ασφάλειας της εφοδιαστικής αλυσίδας και επέκτασης της αγοράς.
Και αν η εγχώρια αγορά δεν είναι σε θέση, λόγω χαμηλών εισοδημάτων, να απορροφήσει αυτά τα προϊόντα, σίγουρα μπορεί να το κάνει η παγκόσμια αγορά που διψά για βιολογικά.
Όπως αναφέρθηκε όμως, προτεραιότητα είναι η εμπιστοσύνη του καταναλωτή στα βιολογικά προϊόντα. Οφείλουμε να διακόψουμε τη σύνδεση της λέξης «βιολογικό» με παραγωγούς που απλώς εισπράττουν πόρους και να τη συνδέσουμε με παραγωγούς που παράγουν και ελέγχονται ουσιαστικά, από ένα σύστημα που δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Όχι απαραίτητα πολύπλοκο και γραφειοκρατικό, αλλά απλό και αποτελεσματικό. Με εκπαίδευση ελεγκτών και ελεγχόμενων ουσιαστικά στο πεδίο.
Οι εξελίξεις στην αγροτική παραγωγή τρέχουν γρήγορα. Εμφανίζονται νέες απαιτήσεις που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος, όπως οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα, το δίκαιο εμπόριο για καταναλωτή και παραγωγό, αλλά και τάσεις όπως η αναγεννητική γεωργία, η κυκλική αγροτική οικονομία και η μείωση της απώλειας τροφίμων. Όλα αυτά μπορούν να ικανοποιηθούν ταυτόχρονα με την παραγωγή βιολογικών προϊόντων, ώστε ο παραγωγός να εισπράττει και ο καταναλωτής να απολαμβάνει πραγματική υπεραξία.
του Γιώργου Νικολάου, γεωπόνου MSc, υπεύθυνου Τομέα Βιολογικών TÜV NORD Ελλάδας
