ΘΕΜΑ: Το παζλ των φετινών φθινοπωρινών σπορών

Μικρές οι απώλειες στο σκληρό, κερδίζουν στρέμματα τα ψυχανθή

Το παζλ των φετινών φθινοπωρινών σπορών

Χωρίς μεγάλες ανατροπές σε σχέση με πέρυσι, αλλά με αρκετές ενδιαφέρουσες διαφοροποιήσεις που αναδεικνύουν, μεταξύ άλλων, το δύσκολο οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο καλούνται να πάρουν τις αποφάσεις τους οι αγρότες, αρχίζει σταδιακά να παίρνει μορφή το παζλ των φετινών φθινοπωρινών σπορών.

Καθώς τα οργώματα έχουν ήδη ξεκινήσει στο θεσσαλικό κάμπο και τη Μακεδονία –σε αντίθεση με περιοχές όπως ο νομός Σερρών όπου η έλλειψη βροχών πήγε αρκετά πίσω τη σπορά– οι πρώτες ενδείξεις φανερώνουν ότι το σκληρό σιτάρι θα καταγράψει φέτος απώλειες οι οποίες, ωστόσο, θα είναι τελικά μικρότερες από αυτές που είχαν αρχικά εκτιμηθεί. Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις που μιλούσαν για μείωση 15% στα καλλιεργούμενα στρέμματα, λόγω της απογοήτευσης των παραγωγών από τις πολύ χαμηλές τιμές του περασμένου καλοκαιριού, νεότερες εκτιμήσεις κατεβάζουν το νούμερο αυτό αρκετά χαμηλότερα, μεταξύ 6% και 10%.

Ώθηση στις εκτάσεις αναμένεται να δώσει η απόφαση του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης να περιορίσει στα 12 κιλά ανά στρέμμα (από 16 κιλά που είχε προβλεφθεί αρχικά) το όριο χρήσης πιστοποιημένου σπόρου για τη λήψη της συνδεδεμένης.

Στοιχεία που, επίσης, προσμετρούν τελικά υπέρ του σκληρού είναι το σχετικά χαμηλό κόστος παραγωγής, καθώς και το γεγονός ότι, όπως σημειώνουν έμπειροι καλλιεργητές αναφερόμενοι τόσο στις τιμές όσο και στις παραγωγές «μια κακή χρονιά σπάνια ακολουθείται από μια δεύτερη».

Ως προς το πρώτο, παράγοντες της αγοράς κάθε άλλο παρά τυχαίες θεωρούν τις κινήσεις της βιομηχανίας ζυμαρικών και δη του μεγαλύτερου εγχώριου παίκτη του κλάδου, Barilla Ελλάς, η οποία για πρώτη φορά έθεσε κατώτερη εγγυημένη τιμή (20 ή 21 λεπτά, αναλόγως της ποιότητας) στα συμβόλαια που θα συνάψει φέτος με τους καλλιεργητές για την ποικιλία Svevo. Υπενθυμίζεται ότι μίνιμουμ τιμή προβλέπουν ήδη τα συμβόλαια της Μέλισσα-Κίκιζας.

Παρά το γεγονός ότι το σκληρό σιτάρι που καλλιεργείται συμβολαιακά δεν αποτελεί παρά ένα μικρό ποσοστό του συνόλου (οι εκτάσεις δεν ξεπερνούν τα 90.000 στρέμματα πανελλαδικά), οι παραγωγοί θεωρούν ότι οι τιμές αυτές προεξοφλούν ότι το προϊόν θα κινηθεί καλύτερα το επόμενο καλοκαίρι. Ρόλο παίζει, βεβαίως, και η ανάκαμψη που παρουσιάζει τις τελευταίες εβδομάδες το σκληρό σιτάρι στις διεθνείς αγορές, με τη φετινή σοδειά που έχει μείνει στις αποθήκες να επωφελείται «πιάνοντας» σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και τα 21 λεπτά το κιλό. Σημειωτέον ότι το σκληρό σιτάρι φαίνεται να «κλέβει» καλλιεργητές και από το καλαμπόκι στο οποίο, ένεκα των πιεσμένων για μια ακόμα σεζόν τιμών, αναμένεται να έχουμε μείωση εκτάσεων για τρίτη διαδοχική χρονιά.

Σε ό,τι αφορά τις ποσότητες, κοινή είναι η εκτίμηση στην αγορά ότι οι αποδόσεις του χρόνου θα επιστρέψουν σε πιο «φυσιολογικά» επίπεδα, με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εκτιμά στις προβολές της ότι αυτό θα οδηγήσει σε μια μείωση τουλάχιστον 20% της εγχώριας παραγωγής.

Στοιχείο, πάντως, που σίγουρα θα παίξει το ρόλο του στις τελικές επιλογές των παραγωγών, είναι το πού θα «κάτσουν» οι τιμές του βαμβακιού το οποίο σε περιοχές όπως ο θεσσαλικός κάμπος διαγκωνίζεται με το σιτάρι στην άτυπη μάχη των «παραδοσιακών» καλλιεργειών. Με τα νούμερα που ακούγονται στην αγορά για το σύσπορο να ξεπερνούν τα 50 λεπτά το κιλό, οι πληροφορίες θέλουν τις βιομηχανίες σπόρων να προετοιμάζονται από τώρα για σοβαρή αύξηση στη ζήτηση για σπόρους βάμβακος την επόμενη χρονιά…

Λείπει το κεφάλαιο κίνησης

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, και τη φετινή σεζόν οι συντελεστές του κλάδου καλούνται να λειτουργήσουν μέσα σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από την έλλειψη ρευστότητας. Δεν είναι λίγοι αυτοί που προβλέπουν ότι αρκετές εκτάσεις θα μείνουν ακαλλιέργητες καθώς υπάρχουν παραγωγοί που δυσκολεύονται φέτος να προμηθευτούν πετρέλαιο και τις αναγκαίες εισροές, ενώ και τα καταστήματα εφοδίων εμφανίζονται φρακαρισμένα, μεταφέροντας ότι τα χέρια τους είναι δεμένα σε ό,τι αφορά τις πιστώσεις που μπορούν να χορηγήσουν.

 Συνδεδεμένες και αγορά σπρώχνουν τα όσπρια

Στους «κερδισμένους» των φετινών σπορών αναμφισβήτητα συγκαταλέγονται τα ψυχανθή τα οποία, πέρα από το χαμηλό κόστος παραγωγής, ρίχνουν στο τραπέζι και το ισχυρό χαρτί της συνδεδεμένης. Στα θετικά των οσπρίων ειδικότερα, εγγράφεται και η αυξημένη ζήτηση από την αγορά, όπως, επίσης, και η δημιουργία οργανωμένων δομών και καλύτερων προϋποθέσεων διάθεσης στην αγορά. Να σημειωθεί εδώ ότι δεν είναι λίγοι οι καλλιεργητές που στρέφονται στα κτηνοτροφικά ψυχανθή και τα όσπρια στο πλαίσιο της αμειψισποράς.

Υψηλό καλλιεργητικό ενδιαφέρουν παρουσιάζουν για άλλη μια χρονιά τα ενεργειακά φυτά και δη η ελαιοκράμβη που σπέρνεται αυτή την περίοδο, ενώ το ίδιο ισχύει και για το βυνοποιήσιμο κριθάρι, αν και η «έξοδος» από τη συμβολαιακή της Ολυμπιακής Ζυθοποιίας περιόρισε κάπως τη δυναμική που θα μπορούσε να έχει.

  • Γιάννης Τσατσάκης

Σταθερά βλέπουν οι Βρυξέλλες πρωτεϊνούχα  και σιτηρά

Η τελευταία δημοσιοποίηση των προβλέψεων για τις σπορές και τις καλλιεργούμενες εκτάσεις των σιτηρών, του ρυζιού και των πρωτεϊνούχων, καταδεικνύει ότι την περίοδο 2016/17, αναμένεται να υπάρξουν σταθεροποιητικές τάσεις στις χώρες-μέλη της ΕΕ.

Όπως προκύπτει από τα σχετικά διαγράμματα, με βάση τα στοιχεία που έγιναν γνωστά στις 7 Νοεμβρίου και αφορούν τις εκτιμήσεις των κρατών-μελών της ΕΕ-15, δηλαδή των χωρών που εμφανίζουν μία σχετική σταθερότητα στις καλλιεργητικές τους επιλογές, οι προβλέψεις για την περίοδο 2016/17 έχουν ως εξής:

– Μαλακό σιτάρι: Οι προβλεπόμενες καλλιεργούμενες εκτάσεις στην ΕΕ-15 αναμένεται να αυξηθούν κατά 1,2% και  να ανέλθουν στα 14,8 εκατομμύρια εκτάρια. Στην Ελλάδα, με βάση τα στοιχεία που απέστειλαν οι αρμόδιες αρχές, οι εκτάσεις αναμένονται σταθερές στα 180 χιλιάδες στρέμματα. Αξίζει να τονισθεί ότι, εάν οι στρεμματικές αποδόσεις της επόμενης περιόδου στην Ελλάδα κυμανθούν στους κανονικούς εθνικούς μέσους όρους, η παραγωγή αναμένεται να μειωθεί κατά 6% λόγω των φετινών υψηλών αποδόσεων.

– Σκληρό σιτάρι: Οι καλλιεργούμενες εκτάσεις αναμένεται να μειωθούν κατά 0,4% στα 2,5 εκατομμύρια στρέμματα. Οι εκτάσεις στην Ελλάδα αναμένεται να κυμανθούν στα περσινά επίπεδα των 350 χιλιάδων εκταρίων, ενώ, εάν οι στρεμματικές αποδόσεις στην Ελλάδα επανέλθουν στα κανονικά επίπεδα, η εκτιμώμενη παραγωγή θα μειωθεί κατά 20% λόγω των ιδιαίτερα υψηλών φετινών αποδόσεων. Αξίζει να τονισθεί ότι η καθήλωση των τιμών παραγωγού –η μεγαλύτερη στην ΕΕ– δημιούργησε προϋποθέσεις σοβαρής μείωσης των εκτάσεων. Ωστόσο, οι αυξήσεις στη διεθνή ζήτηση και στις τιμές των τελευταίων εβδομάδων, καθώς και οι κινήσεις της βιομηχανίας για επέκταση της συμβολαιακής παραγωγής, φαίνεται να επαναφέρουν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις κοντά στα περσινά επίπεδα.

– Κριθάρι: Η μεγάλη μείωση των τιμών παραγωγού, κατά 15% περίπου σε ετήσια βάση, φαίνεται να μειώνει τις καλλιεργούμενες εκτάσεις κατά 0,3%, στα 9,4 εκατομμύρια στρέμματα. Σταθεροποιητικές τάσεις παρουσιάζονται και στις εκτιμήσεις για τις καλλιέργειες στην Ελλάδα, του τρίτου πλέον μεγαλύτερου σε έκταση σιτηρού.

– Καλαμπόκι: Ο αραβόσιτος εμφανίζει την πιο θετική εικόνα. Οι τιμές σε δωδεκάμηνη βάση εμφανίζουν αυξητική τάση, παρά την έντονη πτώση στις ΗΠΑ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το μεγάλο ενδιαφέρον των καλλιεργητών στην Αμερική να αυξήσουν τις εκτάσεις της σόγιας εις βάρος του καλαμποκιού, φαίνεται ότι λαμβάνεται σοβαρά υπόψιν από τους Ευρωπαίους αγρότες και εξηγεί την πρόθεση για αύξηση της καλλιέργειας κατά 1,5%.

Το παζλ των φετινών φθινοπωρινών σπορών

– Βρώμη-Σίκαλη: Εικόνα αύξησης παρουσιάζουν τα δύο αυτά σιτηρά, κατά 0,8 και 0,5 % αντίστοιχα, λόγω και της πορείας διαμόρφωσης του εισοδήματος τη φετινή χρονιά. Στην Ελλάδα, τα δύο αυτά προϊόντα συνολικά αντιστοιχούν με το 80% των καλλιεργούμενων εκτάσεων με αραβόσιτο. Το γεγονός ότι οι τιμές τους παρουσιάζουν μικρότερες διακυμάνσεις σε σύγκριση με τα άλλα σιτηρά και η δομή των αγορών τους είναι διαφορετική από τα τυπικά εμπορεύματα προσελκύει το ενδιαφέρον των παραγωγών, παρά τη φετινή μεγάλη μείωση των στρεμματικών αποδόσεων της βρώμης.

– Ρύζι: Τα δεδομένα της περιόδου που ολοκληρώθηκε και των προοπτικών της διεθνούς αγοράς συνηγορούν στην πρόβλεψη αύξησης των καλλιεργούμενων εκτάσεων για την περίοδο 2016/17 στην ΕΕ κατά 1,7%. Οι ποικιλίες japonica, που αποτελούν την βάση της Ευρωπαϊκής παραγωγής, αναμένεται να μειωθούν ελαφρώς (-1,2%), ενώ αντίθετα οι ποικιλίες indica αναμένονται να αυξηθούν σημαντικά (15,7%).

Η εικόνα στην Ελλάδα αναμένεται διαφορετική. Οι ποικιλίες japonica θα μειωθούν πολύ περισσότερο (-35,6%) και οι ποικιλίες indica αναμένεται σχεδόν να διπλασιαστούν (93%). Αυτές οι έντονες ετήσιες εναλλαγές μεταξύ των δύο τύπων ποικιλιών, αναμένεται να οδηγήσουν τελικά σε μία συνολική μείωση των καλλιεργούμενων εκτάσεων με ρύζι στην Ελλάδα κατά 3,4%. Αυτή η αντίθετη τάση με τα όσα ισχύουν στην υπόλοιπη Ευρώπη αποτελεί ακόμη ένα παράδοξο των καιρών: παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι η τρίτη παραγωγός χώρα και παρά το ότι διαθέτει τις υψηλότερες στρεμματικές αποδόσεις στην Ευρώπη αδυνατεί να παρακολουθήσει και να επωφεληθεί από την αυξημένη ζήτηση.

– Πρωτεϊνούχα: Τα γλυκά λούπινα, φασόλια, μπιζέλια για ζωοτροφές εμφανίζουν τάσεις μείωσης από 0,5 έως 1% για το σύνολο της ΕΕ-15. Η κρίση της κτηνοτροφίας, η πτωτική ζήτηση ζωοτροφών, οι μειωμένες τιμές, η ισχυρή θέση της σόγιας και των εισαγωγών της, ο προσανατολισμός των μεγάλων εταιρειών μειγμάτων ζωοτροφών στο προϊόν αυτό, καθιστούν δύσκολη την επέκταση των πρωτεϊνούχων αυτών. Το ίδιο, βέβαια, ισχύει και για την Ελλάδα όπου οι στρεμματικές αποδόσεις των προϊόντων αυτών, λόγω και της έλλειψης συμβουλευτικής και στήριξης, κυμαίνεται στο μισό απ’ ότι στην υπόλοιπη ΕΕ-15.

  • Νίκος Λάππας
gaia-sense